محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1142

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

در مؤيد الفضلاء بمعنى اول آمده و گفته كه او را كاونه نيز گويند و در فرهنگ نيز بمعنى جانورى سرخ زهر دار باشد كه برو نقطهاى سياه بود و بيشتر در فاليزها باشد و بتازى ذروح 1 گويند بذال معجمه و راء وحاى مهملتين ، به وزن سبوح و كاونه نيز آمده كه بعد از واو نون باشد ( 1 ) . كاكره - [ به وزن ناسره ] عاقر قرحا باشد ( 2 ) . كاليده - [ به وزن ناليده ] درهم شده و موى آشفته و ژوليده و خاك برآن نشسته باشد از ناشستن . مثالش بستان : بيت 2 ازين بدرگى موى كاليده اى * بدى ، سر كه برروى ماليده اى وبمعنى گريخته نيز آمده ( 3 ) . مثالش ابو يوسف هروى گويد : بيت 3 بمجلس حاتم از دستش همى بگرفته تعليمى * بميدان رستم از تيغش همى كاليده چون زالى كامه - بسدرا گويند يعنى مرجان و آن از قعردريا رويد ورشته ها بر آن افكنند و بر كشند ، سبز باشد و چون باد و آفتاب بر آن وزدوتابد سرخ شود . ونيز بمعنى خواهش 4 و كام باشد . مثالش حكيم فردوسى گويد : بيت اگر زآمدن دم زنى يك زمان * برآيد همه كامهء ببد گمان و در نسخهء ميرزا ريچالى 5 است نيز كه در خوزستان نيك سازند . و در مؤيد مسطورست كه كامه طعاميست كه به عربى كامخ گويند بفتح ميم و آخرش خاى معجمه ( 4 ) . كانه - [ بفتح نون ] برابرى باشد با كسى در مرتبه و به عربى مرا گويند بكسر ميم . ونيز در مؤيد بمعنى نشستگاه باز باشد در كريز خانه ( 5 ) . كچيرده - [ بضم كاف وفتح جيم فارسى ودال وسكون ياى حطى وراى مهمله ] و بكسر جيم نيز به نظر رسيده پيشوا باشد وبفتح كاف آمده

--> 1 - " س " " الف " : ذوج . ( متن از " ك " است ) . 2 - " س " ندارد . 3 - كلمه از " ك " است . 4 - " س " : خواهس . 5 - " س " : ربحالى . ( 1 ) در برهان نام قريه اى از قراى قندهار نيز دانسته شده است . ( 2 ) برهان گويد آن بيخ گياهى باشد و به عربى عود القرح گويند . ( 3 ) برهان بمعنى موى مادرزاد ( = كندامويه ) نيز نوشته است . ( 4 ) در برهان معنى مراد و مقصد و طلب وشيرودوغ درهم جوشاينده ونانخورش مشهور كه بيشتر مردم صفاهان سازند و خورند ونام تومنى از مضافات كابل كه صدپاره ده در آن است و لجام اسب نيز دارد . ( 5 ) برهان ندارد .